24-uurs brandweerkazerne Arnhem

Inleiding

Tegen de binnenstad van Arnhem aan ligt de nieuwe 24-uurs brandweerkazerne. De nieuwbouw heeft het bestaande versnipperde gebouw vervangen en het bouwblok tot één geheel gemaakt. Het ontwerp heeft een hoge mate van functionaliteit en duurzaamheid en straalt daarnaast met haar architectuur kracht, transparantie en herkenbaarheid van de brandweer uit

Toelichting ontwerp

De locatie van de oude brandweerkazerne is een prima plek als uitvalsbasis, maar het gebouw uit de jaren ’50 met verschillende aanbouwen en uitbreidingen voldeed functioneel niet meer aan de hedendaagse brandweerorganisatie. Belangrijke voorwaarde was dat gedurende de realisatie van de nieuwe kazerne de oude kazerne in bedrijf zou blijven. Het faseringsplan maakte onderdeel uit van het ontwerp.
De zorgvuldige inpassing en de opvallende rode baksteen maakt de brandweer herkenbaar voor de stad. Het gebouw vormt de overgang, in schaal en geleding, tussen de kenmerkende fijn-mazige Van Verschuerbuurt, de industriële busremise en het stadskantoor en is gezichtsbepalend op een unieke locatie.
Het architectuurbeeld van de bestaande bebouwing uit de jaren 50 heeft als inspiratie gediend, mede omdat in de omgeving meerdere bouwwerken uit deze periode te vinden zijn. Tegelijkertijd heeft de architectuur een hoogwaardig en eigentijds karakter. De inspiratie uit zich in de donkere plint, een onderscheidend trappenhuis als verticaal element, maar ook in functionele kleinere ramen in het metselwerkvolume en daarnaast grote glazen vlakken of volumes op plekken waar de kazerne zich openstelt.
De gevel aan de Rietgrachtstraat bepaalt grotendeels het straatbeeld. Door de geleding van plint, hoofdvolume en pet te combineren met een subtiele plasticiteit en detaillering past de kazerne prima in de straat ondanks het grote volume. De gevel aan de Rietgrachtstraat vertaalt de beleving en de zichtbaarheid van de functies. De remise en entree zijn transparant en uitnodigend binnen de donkere plint, die is opgebouwd uit zwartgroene tegels. De huiskamer van de beroepsbrandweerlieden prikt als glazen doosje door het dichtere rode metselwerk volume. De bovenste kantorenlaag is vormgegeven als een apart volume op het ‘dak’ en manifesteert zich als markante ‘kop’ aan de zuidzijde. Voor optimaal gebruik van de diverse ruimten is gestreefd naar hoge mate van interne flexibiliteit en meervoudig ruimtegebruik.
Het interieurontwerp is als onderdeel van de opgave in nauwe samenspraak met de gebruiker tot stand gekomen. Door gebruik van duurzame materialen en meubels wordt eenheid uitgestraald en biedt het ruimte aan beelden en oude relikwieën van de gebruiker als onderdeel van haar identiteit. Het interieurontwerp ‘past als een jas’ bij het gebouw. Daglicht en doorkijkjes komen volledig tot hun recht, waardoor men overal doordrongen is van de brandweer en de stad waar zij voor dient.

Toelichting categorie

Het nieuwe gebouw omvat niet alleen de brandweerkazerne, maar ook een uitrukpost van de ambulance en kantoren voor de Veiligheidsregio VGGM. Hoofddoel van het gebouw is uitrukken zonder tijdsverlies.
Door de 1e-lijns voertuigen op te stellen in de doorrijremise die van twee zijden bereikbaar is, werkt het geheel optimaal zodat men ten allen tijde zonder tijdverlies uitrukken. In de twee vleugels van het gebouw die de binnenplaats omarmen, staan de 2e lijns voertuigen opgesteld. Deze zijn vanuit de binnenplaats bereikbaar.
Naast deze hoge functionaliteit en het omarmen van het binnenterrein vormen de gebouwvleugels nog een andere meerwaarde. De linkervleugel volgt de ronding van de straat en maakt op een vanzelfsprekende manier de opening naar het binnenterrein, waardoor een logische inpassing in het bouwblok ontstaat. De rechtervleugel vormt de scheiding tussen het parkeren voor personeel en bezoekers én de binnenplaats, die vrij blijft van obstakels. De toegangspoorten zijn opgebouwd uit hetzelfde materiaal als de plint van het gebouw, namelijk de zwartgroene tegel. Daardoor vormt het één geheel en dat komt het versnipperde bouwblok ten goede.
Aan de ene kant is voor de gebruiker een snelle acurate uitruk het belangrijkste. Aan de andere kant dient het verblijf tijdens paraatheid wel aangenaam te zijn. Het gebouw voorziet in prettige ruimten met zachte materialen en stoere meubels. De puur functionele uitrukremises vormen een contrast met deze verblijfruimtes, maar zijn tegelijkertijd nooit ver weg. Overal zijn doorkijkjes naar de rode brandweerwagens en de stad waar deze kazerne voor dient.
De bovenste bouwlaag omvat een kantoorfunctie, die in samenhang met de overige functionaliteiten een maatpak voor de veiligheidsregio vormt. Deze kantoorlaag vormt met haar transparantie en veel daglicht tot diep in het gebouw een eigen wereld. Dit kantoor voldoet aan de laatste inzichten voor een prettige werkomgeving en kan in de toekomst ook door een andere gebruiker in gebruik genomen worden.
De nieuwe 24-uurs brandweerkazerne VGGM is een duurzaam gebouw, waarin zorgvuldig met natuurlijke bestaansbronnen wordt omgegaan. Dit komt tot uiting in de toepassing van (duurzame) materialen maar ook in de keuze van de gebouwgebonden installaties. De duurzaamheidambitie is getoetst door het ontwerpteam met de GPR-methodiek, waarbij een hoog ambitieniveau is nagestreefd (gemiddeld 8). Het interieur is met innovatief meubilair ingericht dat gemaakt is van PET-flessen.

Colofon

Datum van ingebruikname: 2015-11-16

Bouwperiode van: 2014-01-03

Bouwperiode tot: 2015-11-16

Bruto vloeroppervlak: 5568

Architecten:
Eric Van Pelt

Architectenbureau: Van Pelt architecten bv

Website (architectenbureau): www.vpaa.nl

Contact (e-mail): eric@vpaa.nl

Telefoonnummer: +31 (0) 411643800

Opdrachtgever: Gemeente Arnhem

Relevante adviseurs:
Nelissen ingenieursbureau bv, Eindhoven (bouwfysica en installaties)
Tielemans adviesbureau bouwconstructies bv, Eindhoven (constructie)

Aannemer:
Aan de Stegge BV Goor

Fotograaf: Michiel Verrijk

Inloggen op
Gebouw van het jaar

Wachtwoord vergeten?
Registreren (Sluiten)