Bibliotheek Deventer

Inleiding

Inwoners uitdagen en inspireren. Ze kennis laten halen én brengen. Die ambitie, gecombineerd met de historische locatie en de eeuwenoude geschiedenis van Deventer als marktstad, werd de inspiratiebron voor ontwerp en inrichting van de nieuwe bibliotheek in Deventer. ‘Een marktplaats voor kennis en inspiratie’ moest het worden. En dat is gelukt.

Toelichting ontwerp

De Deventer Bibliotheek bood in 2018 een eeuw toegang tot boeken, kranten en tijdschriften. Doel: mensen de gelegenheid geven zich te ontwikkelen. Met de nieuwe bibliotheek wilde men een stap verder: ontmoeten, uitdagen, inspireren. Activiteiten voor, met en door de inwoners van Deventer. Niet alleen kennis halen, ook kennis brengen. Maar daar was een passend gebouw voor nodig.

De nieuwe bibliotheek is dat gebouw. Het is een marktplaats voor kennis en inspiratie geworden. Met studieplekken, horeca en vaste marktkramen met ‘de collectie’. Tussen de kramen zijn publieke ‘pleinen’, waar elke Deventenaar zelf activiteiten kan organiseren. Om de pleinen loopt een spoor van boekenkasten als een rode draad door het gebouw. In verschillende ruimten kan gestudeerd worden (er zijn 400 studieplekken), in de monumentale Proosdij is een stilteruimte.

Tussen entree en tuin ligt een laadrempelig café-restaurant. Op de begane grond is ruimte voor ontmoeting en debat. In de kelder zijn een huiskamerbioscoop en een auditorium met 80 zitplaatsen. Een grote eikenhouten trap verleidt de bezoeker naar de activiteitenruimten en studieplekken. Op de bovenste verdieping is een smartlab ingericht, een open source werkplaats waar ‘maken’ centraal staat. Het dakterras biedt spectaculair zicht op de stad.

Bij het ontwerp is nadrukkelijk uitgegaan van de diverse publieksgroepen en gebruikers. Het gebouw is transparant en uitnodigend, bij de inrichting van de diverse ruimten is gekozen voor verschillende sferen en daarbij passende materialen en kleuren. De bibliotheek is voor iedereen toegankelijk: zo is er een buggy-parkeerplaats, de trapleuningen zijn op kinderhoogte, alle deuren zijn geautomatiseerd en ook de kantoren zijn goed bereikbaar voor mindervalide medewerkers. Voor die toegankelijkheid is samengewerkt met VACpunt Wonen (kennis- en adviescentrum voor gebruikskwaliteit van woning en woonomgeving), die de bibliotheek positief beoordeelde.

Die positieve beoordeling wordt ook ruim gedeeld door de bezoekers. In de vier maanden na de opening bezochten 100.000 mensen de bibliotheek, 30.000 meer dan in dezelfde periode een jaar eerder. Er werden nóg meer doelgroepen bereikt en op de agenda staan veel nieuwe evenementen: van stadsdichters tot dansvoorstellingen, van workshops boekbinden tot kennismaken met 3D-printing. “Vanaf dag één merk je: je wint altijd als je in een goed gebouw zit”, stelt directeur Alice van Diepen dan ook tevreden. “De bieb is echt van de stad."

Toelichting categorie

De nieuwe bibliotheek moest een uitnodigende plek voor ontmoeting, studie en literaire activiteit worden: een open, lichte en laagdrempelige publiekstrekker met een centrale, educatieve rol in de samenleving. Tegelijk diende het te passen bij de schaal, kleur- en materiaalgebruik van de kleinschalige Deventer binnenstad. BiermanHenket ontwierp een eigentijds, transparant en gastvrij gebouw dat zich naadloos voegt naar de historische omgeving. De nieuwbouw is bijzonder verbonden met het 12e-eeuwse rijksmonument De Proosdij ernaast; in dit oudste stenen huis van Nederland zijn nu stilte- en expositieruimten. De oorspronkelijke Proosdijtuin met eeuwenoude rode beuk kreeg weer een publieke functie: het is nu een groene ontmoetingsplek met terras.

Het gebouw opent zich met grote glazen puien naar de binnenstad. De begane grond wordt flexibel gebruikt en faciliteert bijeenkomsten voor ontmoeting en debat. De kelder van het oorspronkelijke bankgebouw is hergebruikt; hier bevindt zich een auditorium en huiskamerbioscoop. Een grote eikenhouten trap trekt het publiek naar de verdiepingen. Op de bovenste verdieping is een smartlab ingericht. Het dakterras biedt een spectaculair uitzicht over de stad.

De bibliotheek is als één gebouw vormgegeven, opgedeeld in meerdere volumes en gevelvlakken. Grote ramen en glazen puien verbinden de open en lichte ruimtes met de middeleeuwse structuur van de binnenstad: ze bieden bezoekers overal zicht op buiten. De gevel is uitgevoerd in speciaal vormgegeven en geproduceerde okerkleurige keramische elementen. De gevelvlakken hebben nuancering door schaduwwerking, diagonale verspringing van banen en een afwisselend gladde en gekamde structuur; door de zon ontstaat een dynamisch gevelbeeld. De ramen zijn als verticale elementen; de diepliggend geplaatste kozijnen tonen zich als moderne openingen. De grote glazen vliesgevels begeleiden de grote trap, het raam bovenaan biedt zicht op de Broederenkerk.

Het veelzijdige interieur (ontworpen door Jan David Hanrath, Florian de Visser en BiermanHenket Interieur) biedt bewoners en organisaties letterlijk de ruimte om zelf activiteiten (mee) te organiseren, op publieke ‘pleinen’.

Door de bibliotheek aan de Stromarkt te situeren, is dit deel van de binnenstad sterk verbeterd. Het werd een belangrijke publiekstrekker voor alle lagen van de bevolking en versterkte zowel het winkelhart, de horeca als de cultuur. De herinrichting van de openbare ruimte staat gepland voor volgend jaar.

Colofon

Datum van ingebruikname: 2018-09-28

Bouwperiode van: 2016-11-01

Bouwperiode tot: 2018-06-01

Architecten:
Janneke Bierman
Bregje Verlijsdonk
Jeroen Buskermolen
Joep van As

Architectenbureau: BiermanHenket

Website (architectenbureau): www.biermanhenket.nl

Contact (e-mail): info@biermanhenket.nl

Telefoonnummer: +31 (0) 411601618

Opdrachtgever: Gemeente Deventer

Relevante adviseurs:
JVZ ingenieurs
EWZ adviseurs
LBP Sight bouwfysica, akoestiek en brandveiligheid
CBB bouwbegeleiding

Aannemer:
Paul Hardonk Bouw Deventer

Fotograaf: Joep Jacobs

Inloggen op
Gebouw van het jaar

Wachtwoord vergeten?
Registreren (Sluiten)