Plantsoen Leiden

Inleiding

Aan de rand van de binnenstad is een voormalig verpleegtehuis teruggebracht naar zijn oorspronkelijke monumentale woonkwaliteit. In de drie panden en halfronde aanbouw op de kop van het Plantsoen zijn 6 royale appartementen gerealiseerd. De monumenten zijn in oude luister hersteld, en de andere bouwdelen hebben een verrassende metamorfose ondergaan

Toelichting ontwerp

Het Plantsoen in Leiden staat bekend om de historische uitstraling van zowel het stadspark als de aangrenzende bebouwing van eind 19e eeuw. De locatie vormt een opvallende entree van de binnenstad. Op de kop van het Plantsoen is in een gemeentelijk monument een complex van zes appartementen gerealiseerd. De appartementen van circa 150 m2 zijn van alle luxe en comfort voorzien, terwijl de historische aanblik en waarde van de gebouwen behouden zijn. Bij de herontwikkeling is eveneens ingezet op duurzaamheid; buitengevel, raampartijen en dak zijn aanvullend geïsoleerd, de woningen hebben vloerverwarming, wtw en op het dak zijn zonnepanelen voorzien. Hiermee is energielabel A behaald.
Het complex bestaat uit drie bouwlagen en een souterrain. Het pand op nummer 1 was oorspronkelijk een vrijstaand huis, nummer 3 maakte onderdeel uit van een blok van drie huizen. Beide gebouwen dateren uit 1875 en zijn in 1957 met elkaar verbonden en omgebouwd tot één groot verpleeghuis. Bij deze functiewijziging zijn de oorspronkelijke kwaliteiten grotendeels verloren gegaan. In 1993 is bij nummer 1 nog een ronde aanbouw geplaatst.
In de nieuwe opzet met 6 appartementen zijn de monumenten door restauratieaannemer Burgy in oude luister hersteld. De gevel van het tussenliggende gebouw is vernieuwd en qua uitstraling in lijn gebracht met de monumenten. De bestaande gevel van de ronde aanbouw is afgewerkt met een bronskleurige gevelbeplating, een ‘voile’ met een bladermotief. Dit patroon is geïnspireerd op de bladermotieven en decoraties uit de 19e eeuw, die nog op diverse plaatsen langs het Plantsoen te vinden zijn. De ronding met ‘voile’ is een bijzonder herkenningspunt in de binnenstad.
Het motief is ook terug te vinden in het interieur, in de borstwering van het trappenhuis en in de eiken toegangsdeur van de woningen.
Elk appartement heeft zowel ruimtes in het monumentale deel als in de vernieuwde delen. Het interieur van de monumentale bouwdelen is van passende details voorzien om het historische karakter zoveel mogelijk terug te brengen.
Inpandig hadden de kopers veel keuzevrijheid, in afwerking en indeling. Opdrachtgever Burgy speelde hierin een belangrijke rol, die van deze locatie weer een bijzondere plek wilde maken met een hoge woonkwaliteit, en kopers meenam in het bouwproces. Elk appartement is uniek, heeft een eigen karakter. Alleen het uitzicht is voor alle woningen gelijk; zicht op het monumentale stadspark het Plantsoen aan de singel.

Toelichting categorie

De singel rondom de binnenstad van Leiden is een belangrijke drager van de identiteit van de stad. Op de plekken van de voormalige stadspoorten liggen nog altijd de toegangswegen. Zo ook aan de zuidoostzijde, waar de voormalige bolwerken in de 19e eeuw zijn omgevormd tot een stadspark, het Plantsoen. Aan de rand van het park zijn indertijd luxe woonhuizen gebouwd, die met hun achtergevel tegen de Binnenvestgracht staan. Twee van deze monumentale panden waren in de loop van de 20e eeuw verworden tot een verpleeghuis, met allerlei op en aanbouwen die weinig heel lieten van de oorspronkelijke kwaliteit. Een brand in de jaren ’60 en een aanbouw uit de jaren ’90 deden het pand in de anonimiteit wegglijden. Toen het in 2012 te koop kwam zag onze Leidse opdrachtgever hier een buitenkans om van deze toegang tot de stad weer een bijzondere en herkenbare plek te maken. Herstel van de monumentale waarden was het relatief eenvoudige deel van de opgave. De uitdaging was met name om de 20e eeuwse bouwdelen zo te transformeren dat deze zowel zouden kunnen wedijveren met de rijkdom van de monumenten als er een harmonieus ensemble mee vormen, en toch herkenbaar blijven als een eigentijdse ingreep. Wij hebben de oplossing gevonden in het gebruik van de florale motieven die in de historische bebouwing aan het Plantsoen zo rijkelijk aanwezig zijn. Vertaald naar een geanodiseerde aluminium beplating, waarmee de nieuwe bouwdelen zijn afgewerkt. Een fonkelend sieraad op het snijpunt van stad en park.
In Leiden monumentenstad is in het algemeen veel huiver voor eigentijdse ingrepen aan een monumentaal complex. Met een gedreven en geduldige opdrachtgever en veel overtuigingskracht van de architect is het niettemin gelukt een iconische toevoeging te doen, die door alle partijen uiteindelijk zeer positief is ontvangen.

Colofon

Datum van ingebruikname: 2018-07-02

Bouwperiode van: 2017-01-02

Bouwperiode tot: 2018-06-01

Bruto vloeroppervlak: 1450

Architecten:
Ronald Knappers

Architectenbureau: studio VVKH

Website (architectenbureau): www.vvkh.nl

Contact (e-mail): info@vvkh.nl

Telefoonnummer: +31 (0) 715149957

Opdrachtgever: Burgy bouwbedrijf

Relevante adviseurs:
constructie Harm van Dijke
installatieadvies Harry Kroon
restauratie Cor Bouwstra

Aannemer:
Burgy bouwbedrijf Leiden

Fotograaf: René de Wit

Inloggen op
Gebouw van het jaar

Wachtwoord vergeten?
Registreren (Sluiten)