Watertoren Zwolle

Inleiding

Een Zwolse mythe: In het gebouw uit 1960 gaat een 19e-eeuwse watertoren schuil. Hij was er inderdaad nog maar reikte slechts tot het waterbassin. De bovenkant is in 1958 gesloopt, de 10-kantige schil gemetseld en (groen)koperen pet geplaatst. De transformatie is de verbeelding van de mythe, de synthese van de 19e-eeuwse en de wederopbouwtoren.

Toelichting ontwerp

Het was een mythisch verhaal van de watertoren in Zwolle. In het gebouw uit 1960 zou nog een oudere watertoren uit de 19e eeuw schuilgaan. Hij was er inderdaad nog, maar het reikte slechts tot het ijzeren waterbassin. In 1950 is het bovendeel gesloopt omdat neerstortende metselwerk een kind dodelijk troffen. Later is de 10-kantige schil gemetseld en de kenmerkende (groen)koperen pet geplaatst. De transformatie tot woontoren is in 2014 gestart.

Concept
Het concept doet recht aan de geschiedenis van deze dubbeltoren: We pellen de buitenschil af. Zo komt de 120 jaar oude stomp tevoorschijn, die wordt gerestaureerd.De nieuwe opbouw krijgt het volume van de 10-kantige toren. Twee schijven van deze 10-kantige schil komen terug om het trappenhuis en lift. De groene pet bekroont het ensemble als vanouds. Zo toont de nieuwe toren de geschiedenis van de 19e-eeuwse en de wederopbouw toren in een eigentijdse synthese. De architectonische verbeelding van het mythische verhaal van de twee torens.

21 Appartementen
De gerestaureerde onderste stomp is ingevuld met zes appartementen. De nieuwe opbouw bestaat uit vijf verdiepingen met elk drie appartementen in de tienkantige kop. Het zijn lofts, één open ruimte met daarin slechts de badkamer en de binnenberging als los element. De indeling is zo vrij mogelijk gehouden. Doordat de schacht taps toeloopt, de raamopeningen allemaal verschillen, zijn het unieke woningen. Dat geldt ook voor de woningen in de kop. Die zijn kantig van vorm en hebben door de grote openslaande deuren elk een uniek uitzicht over de stad.

Gevels
De gevels verbeelden de geschiedenis van de toren. De monumentale onderbouw is gerestaureerd. Voor het benodigde daglicht zijn smalle strakke openingen gemaakt. De oude ramen zijn hersteld. Een eigentijdse transparante entree opent het gesloten gebouw naar de omgeving. De kop rust op 10 grote stalen consoles met subtiel weggewerkte vleermuiskasten en zwaluwnestkasten. Deze opbouw volgt de contouren en het uiterlijk van de toren uit 1960. Raamopeningen zijn samengevoegd t.b.v. de schaal. Gevels van Argeton, keramische platen, herstellen het beeld van de wederopbouwtoren. Over twee gevelvlakken gaat de bekleding door tot op het maaiveld. Zo herleeft de toren uit 1960 nog een keer in zijn volle hoogte. En heeft de nieuwe toren twee gezichten, het is maar vanaf welke zijde je hem bekijkt. De ene keer met de geschiedenis van 1892, de andere keer zie je de toren uit 1960.

De mythe verbeeld.

Toelichting categorie

Op 27 november 2018 opende Wethouder Ed Anker de Watertoren.

“Iedereen kent Zwolle natuurlijk van de Peperbus. Inmiddels zijn daar de Librije, de Fundatie met zijn opbouw en boekhandel Waanders in de Broeren bijgekomen.
Vandaag kunnen we daar een nieuw Zwols Icoon aan toevoegen: de Watertoren, een nieuwe woontoren aan de Turfmarkt.
De oude watertoren uit 1960 was niet bijzonder mooi, maar wel heel karakteristiek. Het groene petje was op de meest uiteenlopende plaatsen als een oriëntatiepunt te zien.
En er was natuurlijk het verhaal van de veel oudere toren uit de negentiende eeuw die er nog deels inzat.
Na de verkoop aan Nijhuis Bouw in 2001 was het lang spannend wat er met de toren zou gebeuren. Velen vreesden sloop, want wat moet je met zo’n gebouw?
Maar Nijhuis, in de persoon van Mark Broekhuijsen en Rob Moritz van 19 het atelier architecten hebben samen met de andere adviseurs, Alferink Van Schieveen, Nieman en al hun mensen hier een fantastisch werk verricht. Ze hebben heel zorgvuldig en in een geweldige samenwerking met gemeente en monumentencommissie een gebouw gecreëerd, waar Zwolle trots op kan zijn. (…)
Heel veel waardering voor een ontwikkelaar en een architect, die de moed hebben gehad dit vol te houden. (…)
Het is een woongebouw geworden met appartementen in de vrije sector huur, waar nu zo’n grote behoefte aan is. En dat aan de rand van de binnenstad met al zijn voorzieningen. (…)
Een prachtig gebouw, ik zei het al, een icoon voor onze stad in allerlei opzichten, ik feliciteer allen die er aan gewerkt hebben van harte. En ik wens de bewoners heel veel woongeluk in hun appartementen; ik heb ze al eerder mogen bewonderen, ze zijn uniek en met een fantastisch uitzicht op de stad en de wijde omgeving. (…) “

De toren en zijn bouw mochten zich verheugen in een enorme belangstelling.
Tijdens open dagen en rondleidingen hebben we meer dan 2500 bezoekers ontvangen, die allemaal de moeite namen om de 23 trappen naar de bovenste laag te beklimmen.
De oorspronkelijke architect van de toren uit 1892, Schotel, is overleden, maar een van de ontwerpers van de toren uit 1960 hebben we nog wel rond mogen leiden.
Alle lezingen en presentaties voor (architectuur)liefhebbers waren overboekt.
Maar het leukst zijn de presentaties aan de basisschoolleerlingen en de workshops, die tot op heden nog voortduren.
De toren leeft in Zwolle.

Colofon

Datum van ingebruikname: 2018-11-22

Bouwperiode van: 2017-06-11

Bouwperiode tot: 2018-11-16

Bruto vloeroppervlak: 2138

Architecten:
Rob Moritz

Architectenbureau: 19 het atelier architecten

Website (architectenbureau): www.19hetatelier.nl

Contact (e-mail): robmoritz@19hetatelier.nl

Telefoonnummer: +31 (0) 384226644

Opdrachtgever: Nijhuis/Amvest

Relevante adviseurs:
Alferink-Van Schieveen

Aannemer:
Nijhuis Bouw Zwolle

Fotograaf: Ruud Ploeg

Inloggen op
Gebouw van het jaar

Wachtwoord vergeten?
Registreren (Sluiten)