De nieuwe huiskamer van Tilburg

Op 17 mei viel de Tilburgse LocHal tijdens de BNA Beste Gebouw 2019-uitreiking maar liefst twee prijzen ten deel: categoriewinnaar Leefbaarheid & Sociale Cohesie en Publiekswinnaar. Driedubbel feest, want de uitreiking vond plaats in, inderdaad, de LocHal. Genoeg reden dus voor een rondleiding door dit Beste Gebouw met Civic-architect Ingrid van der Heijden en Theo van Dongen, programmadirecteur gebiedsontwikkeling van de gemeente Tilburg.

In haar dankwoord tijdens de prijsuitreiking zei wethouder Marcelle Hendrickx (onderwijs, cultuur en jeugdzorg): ‘De LocHal is vanaf dag één door de Tilburgers omarmd als de huiskamer van de stad. Dat succes hebben we te danken aan de architecten en bouwers, die continu de ambitie oprekten.’

De jury, op haar beurt, vond de kwaliteit van de ingezonden transformatieprojecten middelmatig. De LocHal beoordeelde ze als een positieve uitzondering – uit het juryrapport: ‘De jury is onder de indruk van de ruimtelijke analyse en de gedane ingrepen waarmee een mooie balans tussen bestaand en nieuw is gecreëerd.’

Dit succesverhaal begon najaar 2014, nadat de gemeente de Spoorzone had overgenomen van de NS. Theo van Dongen: ‘We wilden de oude gebouwen hier in de Spoorzone, het voormalige rangeerterrein, een nieuwe bestemming geven met behoud van industriële erfgoedwaarde. En dus ook deze locomotiefhal uit 1932.’

In de uitvraag stond een duidelijke eis: maak van deze twee geschakelde hallen dé nieuwe publieke plek van Tilburg. Ingrid van der Heijden: ‘Wij kenden Tilburg aardig goed, mede doordat we de Willem II Passage onder handen mochten nemen, die de Spoorzone verbindt met het centrum. Nadat we de LocHal hadden bezocht, wisten we: als we met een goed voorstel willen komen, moeten we heel goed nadenken over de samenstelling van het team. Braaksma & Roos zijn geestverwanten, ook waar het om publieke programmering gaat, dus die waren het eerst aan boord. De uitvraag verwees ook naar Tilburg als textielstad, dus vroegen we Petra Blaisse van Inside Outside erbij. Zij heeft samen met het Tilburgse Textiellab een ontwerp toegevoegd voor zes enorme gordijnen die fungeren als beweegbare wanden. En omdat de LocHal een grote doos is, hebben we Arup gevraagd om onder meer mee te denken over slimme binnenklimaatzones.’

Job Roos kwalificeerde tijdens een eerste bezoek het casco als ‘een fysiologisch lijk’, dat volgens hem nauwelijks te transformeren was binnen de kaders van het Bouwbesluit. De oplossing – waarmee het team won – was even simpel als doeltreffend: houd de prachtige ruimte open en benader deze als een overdekt plein in de sfeer van het Piazza di Spagna in Rome. De rest is geschiedenis: al meteen na de opening begin dit jaar sloten de Tilburgers hun nieuwe huiskamer in hun hart.

Van der Heijden: ‘De programmering zorgt voor de levendigheid die je nu om je heen ziet. Jong en oud komen hier, omdat de LocHal een bibliotheek herbergt en tegelijkertijd een stadscampus is waar je kunt halen en brengen en produceren. Er is een Kennislab, een Foodlab, een Woordlab, en er zijn werkplekken, een stadscafé en een expositieruimte. Al met al is de LocHal een 21e eeuwse werkplaats.’

Van Dongen: ‘De ruimte, de bibliotheekcollectie (inrichting: Mecanoo) en de programmering versterken elkaar, maar dat er zo’n enorme toeloop is, overtreft onze stoutste verwachtingen. En dat ook nog binnen een sluitende exploitatie.’

En toch is dit nog maar het begin: de LocHal blijkt, zoals gehoopt, ook een aanzuigende werking te hebben op beleggers en ontwikkelaars. ‘Die zien de Spoorzone nu als een zeer interessant ontwikkelgebied.’

Zo worden momenteel de voorbereidingen getroffen voor de bouw van Mindlabs, een samenwerking tussen drie Tilburgse onderwijsinstellingen en de Persgroep. Van der Heijden: ‘De LocHal en Mindlabs worden straks aan elkaar verbonden, dan is de stadscampus echt een feit.’

Tot slot: wat maakt de gemeente Tilburg een goede opdrachtgever?
Van der Heijden: ‘Ze lieten de gebruikers vanaf het begin feedback geven op onze plannen en op de voortgang. Daarmee hebben ze heel veel betrokkenheid en trots gecreëerd. En wij gedijen ook bij die wijze van samenwerken, dat hebben ze goed aangevoeld. En last but not least: het Stadsbalkon, nieuw toegevoegd aan de voorkant, zat niet in de opgave. Zij vonden het meteen goed. Nu zie je via grote ruiten hoe dit spoorgebied razendsnel transformeert tot het nieuwe kloppende hart van Tilburg. Verleden en toekomst komen hier samen.’

Interview door Renson van Tilborg | BNA

Bekijk video LocHal

Inloggen op
Gebouw van het jaar

Wachtwoord vergeten?
Registreren (Sluiten)